МҚҰ неге қарыз беруден бас тартады

Неге «бас тартусыз» болмайды

Әр қарыз алдында МҚҰ кредиттік есебіңізді сұратып, төлей алатыныңызды бағалауға міндетті. Бұл компанияның қалауы емес: талаптар Микроқаржылық қызмет туралы заңда, пруденциялық нормативтерде және Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің (ҚНРДА) № 92 Талаптарында жазылған. Барлығын қатарынан мақұлдайтын МҚҰ заңды бұзады және лицензиясынан айырылуы мүмкін.

Сондықтан «барлығына тексерусіз және бас тартусыз қарыз» деген жарнама — не асыра сілтеу, не алаяқтық. Алаяқтар көбіне қарыз бергенге дейін «сақтандыруды төлеуді» немесе «мақұлдау үшін комиссия» сұрайды. Лицензиясы бар МҚҰ олай істемейді.

Заң бойынша бас тартудың тоғыз себебі

1. Борыш жүктемесі нормадан жоғары

МҚҰ борыш жүктемесі коэффициентін (БЖК) есептейді — табысыңыздың барлық кредит пен қарыз, соның ішінде жаңа қарыз бойынша төлемдерге кететін үлесі. МҚҰ-дан қарыз алушылар үшін БЖК ең көбі 0,5 болуы мүмкін, яғни төлемдер табыстың жартысынан аспауы керек.

Екі топ үшін меже қатаңырақ — 0,25:

• соңғы 12 айда мерзімі 90 күннен асқан берешек болса;
• 6 ай ішінде құмар ойындарды ұйымдастырушылардың пайдасына жалпы сомасы 300 000 ₸-ден асатын 6 немесе одан көп төлем жасалса.

2. Ағымдағы мерзімі өткен берешек

МҚҰ-дағы немесе кредиттік серіктестіктегі кез келген микрокредит бойынша мерзімі бір күннен асқан берешек болса, жаңа қарыз мақұлданбайды. Банк қарызы бойынша меже — 30 күннен асқан берешек.

3. Басқа ұйымдағы шешімі жоқ өтінім

2026 жылғы 18 шілдеден бастап МҚҰ мен банктер кредиттік бюроға әр өтінім және ол бойынша шешім туралы мәлімет береді. Есебіңізде мәртебесі жоқ өтінім тұрса, жаңа қарызды мақұлдауға тыйым салынады. Өтінімдерді бір-бірден беріп, жауабын күтіңіз — ол бір сағат ішінде келуі керек.

4. Қарыз алудан ерікті түрде бас тарту

Егер қарыз алудан ерікті түрде бас тартуды белгілеген болсаңыз, МҚҰ оны кредиттік есептен көреді және бас тартуға міндетті. Бұл шектеуді өзіңіз тегін алып тастай аласыз.

5. Табыс ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен

Табысыңыз ең төменгі күнкөріс деңгейі мен әр кәмелетке толмаған балаға сол деңгейдің жартысы қосылған сомадан аз болса, қарыз мақұлданбайды.

6. Борышты кешіру немесе сәтсіз қайта құрылымдау

Соңғы 36 айда борышыңыз толық кешірілсе немесе соңғы 12 айда нәтиже бермеген қайта құрылымдау болса, бас тарту келеді.

7. Банкроттық

Банкроттық рәсімі аяқталғаннан кейін 5 жыл бойы кепілсіз тұтынушылық қарыз берілмейді.

8. Мерзімді әскери қызмет

Мерзімді қызметтегі әскерге шақырылғандарға микрокредит берілмейді, ал бұрын алынған қарыздар бойынша қызмет кезеңіне төлемді кейінге қалдыру беріледі.

9. Жеке басты тексеруден өтпеу

Биометриялық сәйкестендірусіз онлайн-қарыз жасалмайды. Кейде өтінімді деректердің сәйкес келмеуі тоқтатады: телефон нөмірі сіздің атыңызға тіркелмеген, карта басқа адамдікі, сауалнамадағы ЖСН-де қате кеткен.

Бас тартудан кейін не істеу керек

1. Өтінімді бірінен соң бірін бере бермеңіз. Әрқайсысы кредиттік бюроға түседі, ал жабылмаған өтінім қалғандарын бұғаттайды.
2. Өз БЖК көрсеткішіңізді біліңіз. МҚҰ сұрау бойынша оны 10 жұмыс күні ішінде хабарлауға міндетті.
3. Кредиттік есепті тексеріңіз. Оны жылына бір рет тегін алуға болады — мұны қалай жасауға болады. Есептегі қателерге дау айтуға болады.
4. Мерзімі өткен берешекті жабыңыз. Ескі қарыз бойынша шағын ғана мерзімі өткен берешектің өзі автоматты түрде бас тартуға әкеледі.
5. Соманы азайтыңыз. Аз қарыз — аз төлем және төменірек борыш жүктемесі.

Мүмкіндікті шынымен не арттырады

• Нақты табысыңызды көрсетіңіз: МҚҰ оны тексереді, ал сәйкессіздік — бас тартудың жиі себебі.
• Өз атыңызға тіркелген телефон мен картаны пайдаланыңыз.
• Қажетсіз кредит лимиттері мен бөліп төлеулерді жабыңыз — олар да жүктемені арттырады.
• Төлем ыңғайлы болатын мерзімді таңдаңыз: БЖК шамамен 0,5 болғанда төлемнің кез келген төмендеуі көмектеседі.

Қарыз басқа қарызды жабу үшін керек болса

Бұл борыш жүктемесі тым жоғары екенінің белгісі. Жаңа қарыздың орнына қазіргі МҚҰ-ға шарт талаптарын өзгерту туралы өтініш беріңіз: төлемді кейінге қалдыру, төлем сомасын немесе мөлшерлемені азайту. Кредиторлар бірнешеу болса, 2026 жылғы 1 шілдеден бастап борышты ұжымдық реттеу қолжетімді. Толығырақ — «Мерзімі өткен берешек және қайта құрылымдау» нұсқаулығында.