2026 жылғы микрокредит мөлшерлемелері мен ЖТСМ

ЖТСМ деген не және оның мөлшерлемеден айырмашылығы

Сыйақы мөлшерлемесі — МҚҰ ақшаны пайдаланғаныңыз үшін есептейтін пайыз: күніне, айына немесе жылына. ЖТСМ (жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі) — қарыздың бүкіл құнын күрделі пайыз бен төлем күндерін ескере отырып жылдық пайызға шаққандағы көрсеткіш. Заң бойынша ЖТСМ шартта және мөлшерлеме аталған кез келген жерде, соның ішінде жарнамада да көрсетіледі.

Мөлшерлемені қысқа кезеңде салыстыру ыңғайлы, ал ЖТСМ-ді — кез келген қарыздар арасында. Егер МҚҰ тек «күнделікті пайызды» атаса, ал ЖТСМ ешқайда жазылмаса, бұл ақпаратты ашу талаптарын бұзу болып саналады.

Шектердің екі режимі

2026 жылғы 16 мамырдан бастап Ұлттық Банк пен Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) ЖТСМ шекті мөлшерлерін қайта бекітті. Микроқаржы ұйымдары үшін олар мынадай:

Қысқа режимге жату үшін қарыз екі шартқа да бір мезгілде сай келуі керек. Мерзімі 30 күн, бірақ сомасы 250 000 ₸ қарыз — жалпы режимде, шегі 46%. Сомасы 50 000 ₸, бірақ мерзімі 60 күн қарыз да жалпы режимге жатады.

Қысқа қарыздарға арналған қосымша ережелер

• Мерзімін өткізгенде тұрақсыздық айыбы — орындалмаған міндеттеме сомасының күніне ең көбі 0,3%.
• Қарыз бойынша барлық төлемдер — бүкіл мерзімдегі сыйақы мен тұрақсыздық айыбы бірге — қарыз сомасының жартысынан аспайды. 60 000 ₸ қарыз бойынша артық төлем, тіпті мерзімі өтсе де, ең көбі 30 000 ₸ болады.
• Мұндай қарыздың мерзімін тек тараптардың келісімімен, бұрынғы немесе жақсырақ талаптармен және ең көбі 90 күнтізбелік күнге ұзартуға болады.

Қарыз іс жүзінде қанша тұрады

Қысқа қарыз бойынша МҚҰ ала алатын ең көп сома мерзімге байланысты. Мерзім 45 күнге дейін болғанда 179% ЖТСМ шегі «күніне 0,3%» шегінен бұрын іске қосылады, сондықтан күнделікті мөлшерлеменің заңды шегі сәл төмен:

Бұл нақты МҚҰ-лардың тарифтері емес, шекті мәндер: көбі азырақ алады, ал алғашқы қарызға акциялар болып жатады. Өз сомаңыз бен мерзіміңізді калькулятордан тексеріңіз.

Бірнеше айға алынатын қарыздар

Жалпы режимде тек ЖТСМ шектеледі — 46%. Ай сайынғы тең төлемдерде бұл жылдық шамамен 38,4%-ға дейінгі номиналды мөлшерлемеге сәйкес келеді. Мысалы, 300 000 ₸ 12 айға жылдық 38%-бен алынса — төлем шамамен 30 439 ₸, артық төлем шамамен 65 268 ₸, ЖТСМ ≈ 45,4%.

Қарыз құнын тағы не шектейді

• Комиссиялар. МҚҰ жеке тұлғалардан тек сыйақы мен тұрақсыздық айыбын ала алады. Қарыз бергені, өтінімді қарағаны немесе «шотқа қызмет көрсеткені» үшін ақы алу заңсыз.
• Сақтандыру. Тек ерікті түрде, жеке өтінішпен. Қысқа мерзімді қарызға өмірді сақтандыруды таңу № 92 Талаптар бойынша жосықсыз тәжірибе болып саналады.
• Тұрақсыздық айыбы. Кәдімгі микрокредиттер бойынша — мерзімі өткен сомадан күніне ең көбі 0,5%, тек алғашқы 90 күн ішінде және жылына қарыз сомасының ең көбі 10%. Толығырақ — мерзімі өткен берешек туралы бөлімде.
• Мерзімінен бұрын өтеу. Мерзімінен бұрын қайтарғаны үшін айыппұл салуға тыйым салынған, сыйақы тек нақты пайдаланылған күндер үшін алынады.

АЕК деген не және 45 АЕК неге маңызды

Айлық есептік көрсеткіш (АЕК) — заң межелер мен айыппұлдарды байланыстыратын шама. 2026 жылы АЕК = 4 325 ₸. Мыналар соған байланысты:

АЕК қаңтарда қайта қаралады, сондықтан 2027 жылы теңгемен көрсетілген межелер өзгереді. Жаңа бюджет туралы заң жарияланғаннан кейін кестелерді жаңартамыз.

Шарттағы мөлшерлемені қалай тексеруге болады

1. Шарттан немесе негізгі ақпараттық құжаттан мөлшерлеме мен ЖТСМ-ді табыңыз. Олар міндетті түрде көрсетіледі.
2. Қарыздың қай режимге жататынын мерзімі мен сомасы бойынша анықтаңыз.
3. Жоғарыдағы кестедегі шекпен салыстырыңыз немесе талаптарды калькуляторға енгізіңіз.
4. Сыйақыдан басқа қарыз бергені, қызмет көрсеткені немесе «қызметтерді қосқаны» үшін ақы жоқ екеніне көз жеткізіңіз.
5. Мөлшерлеме шектен жоғары болса — қол қоймаңыз және ҚНРДА-ға хабарлаңыз (1459 байланыс орталығы). МҚҰ-ның өзін қалай тексеру керектігі — «МҚҰ-ны қалай тексеруге болады» нұсқаулығында.