Қысқаша
- Тұрақсыздық айыбы мерзімі өткен сомадан күніне ең көбі 0,5%, тек алғашқы 90 күн есептеледі және жылына қарыз сомасының 10% шегінен аспайды. Қысқа қарыздар бойынша — күніне ең көбі 0,3%, ал бүкіл артық төлем соманың жартысынан аспайды.
- Мерзімі 90 күннен асқаннан кейін МҚҰ жаңа сыйақы мен тұрақсыздық айыбын талап етуге құқылы емес.
- 30 күн ішінде шарт талаптарын өзгерту туралы өтініш беруге болады. МҚҰ 15 күнтізбелік күн ішінде жауап береді.
- Коллекторлар борышкермен тек жұмыс күндері сағат 8:00-ден 21:00-ге дейін байланыса алады, демалыс және мереке күндері — болмайды.
- Ескі қарызды жабу үшін жаңа қарыз алмаңыз.
Мерзімі өткен алғашқы күндері не болады
Мерзімі өткеннен кейін 10 күнтізбелік күннен кешіктірмей МҚҰ сізге шартта көрсетілген тәсілмен және цифрлық арналар арқылы хабарлауға міндетті: қанша сома мерзімінен өтті, не төлеу керек, қандай салдары бар және сізде шарт талаптарын өзгертуді сұрауға құқық бар екенін. Бұл хабарламаны күтпеңіз — үлгермейтініңізді түсінген бойда МҚҰ-ға өзіңіз жазыңыз.
Кезекті төлемнің мерзімі 40 күнтізбелік күннен астам өтіп кетсе, МҚҰ бүкіл қарызды мерзімінен бұрын қайтаруды талап етуі мүмкін.
Мерзімі өткенде қанша есептеледі
| Кәдімгі микрокредит | 45 күнге дейінгі және 45 АЕК-ке дейінгі қарыз | |
|---|---|---|
| Күнделікті тұрақсыздық айыбы | мерзімі өткен сомадан ең көбі 0,5% | орындалмаған міндеттемеден ең көбі 0,3% |
| Қанша күн есептеледі | тек алғашқы 90 күн | тек алғашқы 90 күн |
| Жалпы шек | жылына қарыз сомасының ең көбі 10% | сыйақы + тұрақсыздық айыбы қарыз сомасының ең көбі 50% |
| 90 күннен кейін | жаңа сыйақы мен тұрақсыздық айыбын талап етуге болмайды | дәл солай |
Төлем мерзімі демалыс немесе мереке күніне түссе, келесі жұмыс күні тұрақсыздық айыбынсыз төлеуге болады.
Тұрақсыздық айыбының калькуляторы
Заң бойынша шекті тұрақсыздық айыбын есептеңіз. МҚҰ одан көп талап етсе — бұл өтініш беруге негіз.
- Есепке алынады
- 30 күн
Есеп анықтама үшін: нақты ЖТСМ мен кестені МҚҰ шартта көрсетеді. Біз МҚҰ емеспіз және ештеңе сақтамаймыз.
Шарт талаптарын өзгерту туралы өтініш
Бұл — қарыз алушының басты құралы. 30 күнтізбелік күн ішінде МҚҰ-ға өтініш беріп, мыналарды сұрауға болады:
- сыйақы мөлшерлемесін төмендету;
- төлемді азайту — кемінде 50%-ға, 3 айдан кем емес мерзімге;
- төлемді кейінге қалдыру;
- өтеу тәсілін немесе кезектілігін өзгерту;
- қарыз мерзімін ұзарту;
- борыштың бір бөлігін немесе тұрақсыздық айыбын кешіру.
Қалай беруге болады. Жазбаша немесе онлайн. Мерзімін өткізу себебін және табысыңыз туралы мәліметтерді көрсетіңіз: жұмыстан айырылу, ауру, жалақының азаюы. Растайтын құжаттар болса, қоса беріңіз.
МҚҰ не деп жауап береді. Қарау мерзімі — 15 күнтізбелік күн. Жауап үш түрлі болады: келісім, қарсы ұсыныс немесе дәлелді бас тарту. Өтініш қаралып жатқанда МҚҰ бүкіл қарызды мерзімінен бұрын қайтаруды талап етуге құқылы емес. Қарсы ұсынысқа 30 күн ішінде келісім бермесеңіз, бұл бас тарту деп саналады.
Әлеуметтік осал қарыз алушылар мен төтенше жағдайлардан зардап шеккендер үшін, егер табысы 30%-дан астам төмендесе немесе атаулы әлеуметтік көмек тағайындалса, төлемді кейінге қалдыру немесе азайту міндетті.
Мерзімге қатысты нюанс
Заң бойынша 30 күн мерзімі өткені туралы хабарлама күнінен, ал № 92 Талаптар бойынша мерзім өткен күннен бастап есептеледі. Мерзім туралы дауласпау үшін өтінішті мүмкіндігінше ертерек беріңіз.
Борыш бірнешеу болса
2026 жылғы 1 шілдеден бастап екі және одан көп кредитор — МҚҰ, банк, коллектор — алдында кепілсіз тұтынушылық қарыздар бойынша мерзімі өткен берешек болса, қаржы омбудсмені қызметі жанындағы платформа (Finkelisim.kz) арқылы ұжымдық реттеуге жүгінуге болады. Барлық кредитор жағдайыңызды жеке-жеке емес, бірге қарайды.
Қайда шағымдануға болады
- МҚҰ-ның өзіне — тек чатқа емес, ресми өтінішпен. Жауап мерзімі — 15 жұмыс күніне дейін, өтініш жазылған тілде.
- Микроқаржы омбудсменіне — МҚҰ бас тартса немесе жауап бермесе. Бұл тегін, ал омбудсменнің шешімін сіз қабылдасаңыз, ол МҚҰ үшін міндетті. Сайты mfombudsman.kz, телефоны +7 775 222 8008. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап оның орнына бірыңғай қаржы омбудсмені қызметі жұмыс істейді.
- ҚНРДА-ға — 1459 байланыс орталығы (барлық операторлардан тегін), өтініштер eOtinish арқылы.
- Сотқа — кез келген уақытта, оның ішінде омбудсмен шешімімен келіспесеңіз.
Коллекторлар: не істеуге болады, не болмайды
МҚҰ борышты коллекторлық агенттікке шартта көзделген жағдайда ғана бере алады және берген күні сізге хабарлауға міндетті. Борыш коллекторда тұрғанда МҚҰ сотқа жүгінбейді және сыйақы мен тұрақсыздық айыбын есептемейді.
| Коллектор істей алады | Коллектор істей алмайды |
|---|---|
| Агенттік нөмірлерінен қоңырау шалу — күніне 3 реттен жиі емес | Демалыс және мереке күндері байланысу |
| Кездесу — аптасына 3 реттен және күніне 1 реттен жиі емес | Сіздің уақытыңыз бойынша 8:00-ден ерте және 21:00-ден кеш байланысу |
| Хат, SMS, интернетте хабарлама жазу | Қорқыту, қысым жасау, адастыру |
| Борышты және оның салдарын еске салу | Борышты өтеу үшін сізден ақша қабылдау |
МҚҰ-ның өзі өндіріп алу кезінде жұмыс күндері 8:00-ден 21:00-ге дейін күніне 3 реттен жиі емес, ал демалыс және мереке күндері 9:00-ден 19:00-ге дейін 2 реттен жиі емес қоңырау шала алады. Бұл ретте тек ҚНРДА-ға хабарлаған нөмірлерін ғана пайдаланады. Қоңыраулар жазылады.
Мерзімі қатарынан 90 күннен асқанда МҚҰ қарыз бойынша талап ету құқығын басқа тұлғаға беруі мүмкін.
Не істемеу керек
- Ескі қарызды өтеу үшін жаңа қарыз алмаңыз. Борыш өседі, ал қазір 1 күннен асатын мерзімі өткен берешегіңіз болса, МҚҰ жаңа қарызды бәрібір мақұлдамайды.
- Жасырынбаңыз. Жауап бермесеңіз, МҚҰ қиындықтарыңыз туралы білмейді және төлемді кейінге қалдыруды ұсынбайды.
- Коллекторға ақша бермеңіз. Коллекторларға төлем қабылдауға тыйым салынған: тек ресми хабарламадағы кредитордың деректемелері бойынша төлеңіз.
- Сотты елеусіз қалдырмаңыз. Шақыру қағазын алып, сотқа бару керек — онда соманы даулауға болады.
Қарыз алу әдетке айналса, қарыз алудан ерікті түрде бас тарту туралы ойланыңыз: ол жаңа қарыздарды тегін бұғаттайды.
Дереккөздер
- «Микроқаржылық қызмет туралы» Заң, 6, 7, 9-2, 17, 29-1–29-4-баптар
- Микроқаржылық қызметке қойылатын талаптар, ҚНРДА-ның № 92 қаулысы, 92–95-тармақтар, 5–7-қосымшалар
- «Коллекторлық қызмет туралы» ҚР Заңы, 5-бап
- ҚНРДА: қарыздар бойынша берешекті реттеу тәртібі
- ҚНРДА: Finkelisim.kz ұжымдық реттеу платформасы іске қосылды
- Микроқаржы омбудсменінің кеңсесі