Қысқаша
- Бұл құқық 2026 жылғы 12 қазаннан бастап кепілсіз қарыздарға, соның ішінде МҚҰ қарыздарына, және олармен бірге рәсімделген ерікті сақтандыруға қолданылады.
- Мерзімі — шарт жасалған күннен бастап 14 күнтізбелік күн.
- Тұрақсыздық айыбы мен айыппұл салынбайды, бірақ ақшаны нақты пайдаланған күндер үшін сыйақы төленеді.
- Ұйым қарыз беруге тікелей байланысты нақты шығыстарын, ал сақтандыру бойынша сақтандыру әрекет еткен уақытқа тиесілі сыйлықақы бөлігін ұстап қалуы мүмкін.
- МҚҰ бұл құқық туралы қол қойғанға дейін ескертуге міндетті. Бас тарту артық әрекетсіз, оңай рәсімделуі керек.
Ереже қайдан шықты
Бұл норма Қаржы өнімдерін басқаруға қойылатын талаптардың 55-тармағында жазылған. Талаптарды ҚНРДА 2026 жылғы 3 тамыздағы № 116 қаулысымен бекітті. Құжат 12 тамызда жарияланып, 60 күнтізбелік күннен кейін — 2026 жылғы 12 қазанда күшіне енді. Талаптар микроқаржы ұйымдарына да қолданылады.
Бұған дейін заңда микрокредитті 14 күн ішінде қайтару құқығы болған жоқ. Микроқаржылық қызмет туралы заңға байланысты кейде айтылатын «14 күн» — МҚҰ ұсынған жақсартылған талаптардан бас тарту мерзімі. Ол қарыздан бас тартуға қатысты емес.
Нені қайтарып, не төлейсіз
| Не | Төлейсіз бе |
|---|---|
| Қарыз сомасы | Иә, толық |
| Ақша сізде болған күндер үшін сыйақы | Иә |
| Бас тартқаны үшін тұрақсыздық айыбы мен айыппұл | Жоқ |
| МҚҰ-ның қарыз беруге тікелей байланысты нақты шығыстары | Расталса, ұстап қалуы мүмкін |
| Сақтандыру сыйлықақысы | Сақтандыру әрекет еткен уақытқа тиесілі бөлігінен басқасы қайтарылады |
Мысал. Күніне 0,25% мөлшерлемемен 100 000 ₸ қарыз алдыңыз да, 5-күні бас тарттыңыз. 100 000 ₸ мен 5 күннің сыйақысын — 1 250 ₸ қайтарасыз. Қарызға 3 000 ₸ тұратын сақтандыру рәсімделген болса, сыйлықақы сақтандыру әрекет еткен 5 күннің үлесі шегеріліп қайтарылады.
Бас тарту мерзімінен бұрын өтеуден несімен ерекшеленеді
Ақша жағынан айырмашылық жоқтың қасы: мерзімінен бұрын өтегенде де айыппұл жоқ, ал сыйақы тек нақты күндер үшін төленеді. Айырмашылық басқада:
- бас тарту байланысты сақтандыруға да қолданылады — оның сыйлықақысы мерзіміне қарай қайтарылады;
- МҚҰ қол қойғанға дейін бас тарту құқығы туралы ескертуге міндетті және рәсімді қарапайым етуі керек;
- бас тарту жай ғана борышты қайтару емес, «райымнан қайттым» деген шешімді рәсімдейді. Қарызды еріксіз таңса немесе асығыс қол қойсаңыз, мұны түсіндіру оңайырақ.
Сақтандыру болмаса және қарызды жай ғана ертерек жабу керек болса, мерзімінен бұрын өтеу дәл солай жұмыс істейді, оның үстіне 14 күн шектеуі жоқ.
Қарыздан қалай бас тартуға болады
- Шарттың күнін тексеріңіз. 14 күнтізбелік күн шарт жасалған күннен бастап есептеледі.
- Бас тартатыныңызды МҚҰ-ға хабарлаңыз — ол көрсеткен тәсілмен: қосымшада, жеке кабинетте немесе жазбаша өтінішпен. Шарт нөмірін жазып, қарыздан, ал сақтандыру болса, одан да бас тартатыныңызды көрсетіңіз.
- Қайтарылатын соманы біліңіз — төлем күніне: қарыз сомасы және нақты күндер үшін сыйақы.
- Ақшаны қайтарыңыз — шарттағы немесе кабинеттегі деректемелер бойынша. Чекті сақтап қойыңыз.
- Сақтандыру ақшасының қайтарылғанын және шарттың жабылғанын кабинеттен, ал бір айдан кейін кредиттік тарихтан тексеріңіз.
МҚҰ бас тартуды қабылдамаса немесе айыппұл алса, оған ресми өтініш жолдаңыз — ұйым 15 жұмыс күні ішінде жауап беруге міндетті. Одан әрі микроқаржы омбудсменіне немесе ҚНРДА-ға (1459 байланыс орталығы) жүгініңіз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Ереже 12 қазанға дейін жасалған шарттарға қолданыла ма? Норма 2026 жылғы 12 қазанда күшіне енді. Бұрын жасалған шарттар бойынша өз МҚҰ-ңыздан нақтылаңыз. Айыппұлсыз мерзімінен бұрын өтеу кез келген жағдайда қолжетімді.
Ереже кепілмен берілген қарыздарға қатысты ма? Норма кепілсіз қарыздар туралы айтады. Кепілмен берілген қарыздар, соның ішінде ломбардтағы қарыздар, оған жатпайды.
Тек сақтандырудан бас тартуға бола ма? Қарызға ерікті сақтандыру жеке өтінішпен рәсімделеді, ал оны еріксіз таңу — адал емес тәжірибе. Осы норма бойынша сақтандырудан да 14 күн ішінде бас тартып, сыйлықақының бір бөлігін қайтаруға болады.