Қысқаша
- Қазақстанда екі кредиттік бюро бар: Мемлекеттік кредиттік бюро (МКБ) және Бірінші кредиттік бюро (БКБ).
- Әр бюродан өз есебіңізді күнтізбелік жылына бір рет тегін алуға болады. Сондай-ақ кредиттік скорингіңізді де тегін біле аласыз.
- Есепте қарыздар, төлемдер, мерзімі өткен берешек, ал 2026 жылғы шілдеден бастап өтінімдер мен олар бойынша шешімдер де көрінеді.
- Есепті кемінде жылына бір рет тексеріңіз: алаяқтар атыңызға рәсімдеген қарызды осылай оңай байқайсыз.
Кредиттік тарих деген не
Кредиттік тарих — барлық қарыздарыңыз бен кредиттеріңіз туралы мәліметтер: оларды қашан және қайдан алдыңыз, қалай төледіңіз, мерзімін өткізген кездер болды ма. Оны кредиттік бюролар сақтайды, ал мәліметтерді банктерден, МҚҰ-дан және басқа кредиторлардан алады.
МҚҰ қарыздар туралы мәліметтерді Мемлекеттік кредиттік бюроға беруге міндетті. Басқа бюроларға, мысалы БКБ-ға, тек сіздің келісіміңізбен береді, бұл келісім әдетте шартқа енгізіледі. Жағымсыз ақпаратты (мерзімі өткен берешекті) беру үшін келісім керек емес.
МҚҰ есебіңізден нені көреді
- қолданыстағы және жабылған қарыздар мен кредиттерді, олардың сомалары мен мерзімдерін;
- төлемдер мен мерзімі өткен берешекті, оның ішінде жабылған шарттар бойынша;
- берілген өтінімдер мен олар бойынша шешімдерді — 2026 жылғы 18 шілдеден бастап МҚҰ бұларды бюроға хабарлауға міндетті;
- қарыз алудан ерікті түрде бас тартуды, егер ол белгіленген болса;
- 21 жасқа толмаған және 55 жастан асқан қарыз алушыларға қажет келісімдерді.
Осы деректерге қарап МҚҰ борыш жүктемесін есептейді және қарызды мақұлдау-мақұлдамауды шешеді. Толығырақ — «МҚҰ неге бас тартады» нұсқаулығында.
Есепті қалай тегін алуға болады
Заң күнтізбелік жылына әр кредиттік бюрода бір тегін кредиттік есепке, сондай-ақ өз кредиттік скорингіңізді тегін көруге кепілдік береді.
Бірінші кредиттік бюро. Жылына бір рет тегін толық есепті 1cb.kz сайтынан, БКБ қосымшасынан немесе бюро кеңсесінен алуға болады. Ол үшін сәйкестендіруден өту керек. Жыл ішіндегі қайталама есептер ақылы. БКБ-ның ақылы есебін egov.kz, ХҚКО және Қазпошта арқылы да алуға болады.
Мемлекеттік кредиттік бюро. Есеп алу тәртібін МКБ сайтынан нақтылаңыз: бет жаңартылған күнге біз оны тексере алмадық.
Кеңес: тегін есептерді әр бюродан әр түрлі айда алыңыз — сонда тарихыңыз жыл бойы бақылауда болады.
Есепті қалай оқу керек
- Шарттар тізімі. Барлық қарыз шынымен сіздікі ме, тексеріңіз. Таныс емес шарт — дереу әрекет етуге себеп (төменде қараңыз).
- Мәртебесі. Жабылған қарыздар жабылған деп белгіленуі тиіс. Қарызды өтеп қойсаңыз, ал ол әлі қолданыста тұрса, МҚҰ-дан өтелгені туралы анықтама сұраңыз.
- Мерзімі өткен берешек. Күндері мен сомаларын тексеріңіз. Бір күндік қате де МҚҰ шешіміне әсер етеді.
- Өтінімдер. Шешімі жоқ өтінім оған жауап берілгенше басқа ұйымдарда мақұлдауға бөгет болады.
Қате тапсаңыз
Кредиттік бюролар туралы заң дұрыс емес мәліметтерге дау айтуға құқық береді. Есепті берген бюроға өтініш беріңіз. Сонымен қатар деректерді берген ұйымға да жүгініңіз — мысалы, МҚҰ-дан мәліметтерді түзетуді және анықтама беруді сұраңыз. МҚҰ өтінішті 15 жұмыс күнінен аспайтын мерзімде қарауға міндетті.
Атыңызға бөтен қарыз рәсімделгенін байқасаңыз
- Есепте көрсетілген МҚҰ-ға дереу жазыңыз: бұл қарызды рәсімдемегеніңізді хабарлаңыз.
- Полицияға арыз беріңіз.
- Атыңызға жаңа қарыз рәсімделмеуі үшін қарыз алудан ерікті түрде бас тартуды белгілеңіз.
Алаяқтық расталса, МҚҰ мұндай қарыз бойынша өндіріп алуды және есептеулерді тоқтата тұруға міндетті, ал борыш сот шешімімен есептен шығарылады.
Кредиттік тарихты қалай жақсартуға болады
- Уақытында төлеңіз: уақтылы төлемдер бірте-бірте бұрынғы кешіктірулердің салмағын басады.
- Қазіргі мерзімі өткен берешекті жабыңыз — тіпті шағын болса да.
- Қатарынан көп өтінім бермеңіз.
- «Тарих үшін» әдейі қарыз алмаңыз: бұл артық төлем, ал тәуекелі пайдасынан көп.